Hoe Jacobus in Spanje belandde

In 711 was de politieke en religieuze situatie echter radicaal veranderd. De islamitische Moren staken vanuit Noord-Afrika over naar Spanje en veroverden in enkele jaren tijd het West-Gotische rijk. Alleen in het uiterste noorden boden de christelijke legers van Cantabrië en Asturië heftig verzet en konden standhouden. Uit bepaalde bronnen is af te leiden dat de belaagde christelijke legers naar hemelse bijstand zochten, en dan kwam het zeer gelegen als deze werd geleverd door een apostel die bovendien nog in eigen land was begraven. Het is onbekend wanneer precies de eerste riddertroepen onder de vlag van Santiago tegen de Moren ten strijde trokken.

De Slag van Clavijo waarbij de apostel persoonlijk zou zijn tussengekomen, wordt inmiddels naar het rijk der fabelen verwezen. Wat wel vast staat is dat Alfons II, die van 791 tot 842 koning van Asturië was en succesrijk tegen de Moren streed, een bewonderaar was van Sint Jacobus en wilde dat diens graf naar Compostela zou worden overgebracht. Er waren echter ook andere, meer interne redenen voor de snelle opkomst van deze bedevaartstad. Traditioneel was Toledo waar de aartsbisschop zetelde, de geestelijke hoofdstad van christelijk Iberië. Deze stad was nu echter in handen gevallen van de moslims en daarom probeerde Asturië om op zijn grondgebied een eigen geestelijk machtscentrum op te bouwen.

Door de aanwezigheid van een apostelgraf kon Santiago aanspraak maken op de hoge waardigheid van ‘apostolische zetel’ en een status verwerven die alleen met Rome en Constantinopel te vergelijken was. Vooral Diego Gelmírez († 1140), de eerste aartsbisschop van Santiago, streed hardnekkig voor deze verheven rang, wat in Rome aanvankelijk op weinig waardering kon rekenen.

Immers nog maar pas in 1049 had paus Leo IX de aartsbisschop van Galicië met excommunicatie bedreigd als deze zich nog langer een opvolger van Sint Jacobus zou noemen. De authenticiteit en zelfs het bestaan van het graf van Sint Jacobus werd al voordien door concurrerende bedevaartsoorden zoals Toulouse telkens weer in twijfel getrokken. Ten laatste in de 12de eeuw echter werd Santiago de Compostela een begrip en de faam ervan raakte in het hele Westen verspreid.

De overlevering werd versterkt door het ‘Boek van Sint Jacobus’ (Liber Sancti Jacobi) dat in de 12de eeuw werd samengesteld en waarvan de oudste versie is te vinden in de ‘Codex Calixtinus’, een handschrift uit de 12de eeuw in bezit van de bibliotheek van de kathedraal van Santiago de Compostela.

Hierin werden verhalen over door Jacobus verrichte wonderen en genezingen gekoppeld aan praktisch advies over de organisatie en verloop van de bedevaart. In het derde boek wordt de weg beschreven die het lijk van Sint Jacobus aflegde naar Galicië en alle twijfels die hierover zouden bestaan, van de hand gewezen. Tijdens archeologisch onderzoek in 1879 vond men onder de kathedraal van Santiago een marmeren sarcofaag met menselijke botten.

Vijf jaar later bevestigde paus Leo XIII in de bul Deus omnipotens de authenticiteit van het graf van de apostel en dus ook de status van Santiago als apostolische zetel.

Terug naar de overzichtspagina