Startplaats

Zalencentrum De Meeden, Van Barneveldweg 23 B, 9831 RD Aduard. Hier is een ruime parkeerplaats aanwezig. U kunt er ook een prima kop koffie krijgen.

Afkortingen

La = Linksaf Ra = Rechtsaf Rd = Rechtdoor Ri = Richting

Routebeschrijving:

1 Vanaf het startpunt De Meeden, Burg. van Barneveldweg te Aduard: Ra
2 Tweede driesprong La ri. Industrieterrein, de Alb. Harkemaweg
3 Zijwegen naar de woonerven en bedrijven negeren
4 Links loopt het Van Starkenborghkanaal
5 Na de haakse bocht volgt het Aduarderdiep en u bent nu in de ”Nijlandster polder”
6 Driesprong met klinkerweg voor het viaduct Ra
7 Einde klinkerweg Ra op het fietspad
8 Sintelfietspad Ra De Lindt
9 Sintelpad gaat na de haven over in een asfaltweg; aan het eind hiervan La
10 Eerste viersprong Ra; de twee zijwegen naar rechts negeren
11 Na de haakse bocht direct La Moormanweg
12 Driesprong Rd over het houten bruggetje
13 Sintelpad La

Tip: Over deze hoger gelegen ”Kleiweg” liepen destijds de monniken vanuit Friesland naar Aduard en vice versa

14 Sintelpad gaat over in een asfaltweg
15 Einde weg Ra op het fietspad
16 Bij de eerste viersprong Ra
17 Asfaltweg gaat Ra over in een betonpad ”Aduard Pad ” deze vervolgen
18 Voor de zendmast met het betonpad Ra
19 Einde betonpad op de driesprong La
20 Op het parkeerterrein La
21 Weg oversteken en La
22 Na de brug Ra
23 Druk verkeer hierna
24 Driesprong Rd
25 Driesprong Rd ri Groningen
26 Over de stenen brug, dan de eerste driesprong La ri Oostum- Adorp
27 Driesprong Rd ri ”Oostum”. Het kerkje van Oostum staat hier op een wierde.

Foto's: Website Gemeente Winsum

28 Beton fietspad Ra ri. Winsum- Sauwerd- Adorp
29 OPGEPAST: er volgen nu meerdere Wildroosters; deze kunnen GLAD zijn
30 Reitdiep oversteken bij de Wetsingersluis La ri. Garnwerd en Winsum
31 Historische sluisje bij Margriethoeve, bouwjaar 1799, oversteken en het betonpad vervolgen
32 Driesprong van fietspaden La ri. Garnwerd
33 U komt nu in het gebied ”De Raken” met links de voormalige zomerdijk
34 Einde fietspad La
35 PAS OP VOORRANGSWEG haaks oversteken onoverzichtelijke bocht
36 Na een eventuele rust in het oude veerhuis: La door historische Garnwerd
37 Einde weg Ra
38 Eerste driesprong La VOORRANGSWEG oversteken
39 Zijwegen 3 x links negeren
40 Voor het kerkhof Ra de Oostumerweg ri. ”Krassum”
41 Betonfietspad Ra ri. Feerwerd; OPGEPAST: er volgen wildroosters
42 Aduarderdiep over het ”Hoogholtje”; bij vorst en natheid GLAD
43 VOORRANGSWEG oversteken en fietspad vervolgen ”Bolshuizen”
44 Einde fietspad met asfaltweg La ri. Den Ham
45 Tijdens hoog water kwam vroeger rechts van de Medenerweg tot hier het zeewater, de eilandjes die hier ontstonden zijn de naamgever van de route.
46 Driesprong naar ”Beswerd” Rd
47 Driesprong Ra ri. Den Ham en Kerkje van Harkema
48 Gelegenheid om de particuliere gebouwde kerk en andere bouwwerken te bezichtigen
49 Over het boog bruggetje het smalle rode paadje iets terug naar het fietspad
50 Bij de aansluiting met het beton fietspad La ri. N.H. Kerk van Fransum
51 Einde fietspad bij de wierde van Fransum La ri. Den Ham
52 Driesprong La Fransumerweg
53 VOORRANGSWEG schuin rechts oversteken ri. Oldehove-Noordhorn en Borg Piloersma.

Tip: Borg Piloersma is de enige nog Groninger boerderijborg.

54 Voor het parkeerterrein La door het klaphek over het betonfietspad
55 Loslopend vee klaphek weer sluiten 2 x Opgepast Wildrooster 1x
56 Einde fietspad La na het klaphek ri. Noordhorn
57 Fietspad naar Noordhorn Rd
58 Driesprong Rd
59 In de scherpe bocht La asfalt fietspad ri. Aduard
60 Einde fietspad Ra over de brug
61 Na 144 m1 Ra einde van de route

Achtergrondinformatie

Het natuur- en weidegebied Middag Humsterland.
Dit cultuurlandschap, dat ten noorden van Aduard ligt, heeft een rijke en lange historie. 2500 jaar geleden woonden hier al mensen in het toen nog drassige, maar eiwitrijke kweldergebied. Het Reitdiep is hier nog een van de oerstromen. Dit is nog te zien aan de kronkelige vorm van het Reitdiep zoals deze door het landschap snijdt.

Historie
De eerste nederzettingen waren eerst niet verhoogd. Ze werden ook wel vlaknederzettingen genoemd, het werd begrensd door de onbegaanbare veenmoerassen en met de zand gronden van Drenthe. Op de uitgestrekte wadden verdeelde en vertakten de rivieren het land in meerdere eilanden.
In de middeleeuwen werden twee van deze eilanden vastgelegd als Midage en Hugmerchi. Middag komt van mid oog en betekent middelste eiland. Hugmerci is van oorsprong een ander woord voor kerspel. Een kerspel is te vergelijken met wat nu bij ons een Gemeente is, en was een gebied waarbinnen recht werd gesproken. Middag- Humsterland behoort tot het oudst permanent bewoonde cultuurlandschap van Nederland.
Al 2500 jaar geleden verstigden zich de eerste mensen in het toen nog sompige maar eiwitrijke kwelder gebied. Het gebied wordt omsloten tussen het Reitdiep en het van Starkenborgkanaal en een lijn te trekken tussen Grijpskerk en het polder gemaal Elektra. Het Reitdiep is nog een van de oerstromen wat ook nu nog te zien is aan de kronkelige vorm.
De oorsprong van het Reitdiep zijn twee Drentse rivieren de Hunze en de Drentse Aa, de eerste stroomde links om de stad en de Aa rechtsom en kwamen vervolgens samen. In 1551 werd dit water het Reitdiep genoemd. In 1877 werd de rivier bij Zoutkamp van de zee afgesloten. De nutteloze zeedijken naast het Reitdiep worden nu slaperdijken genoemd.
Door de stijging van het zeespiegel wierpen de bewoners verhogingen op om droog te kunnen wonen. Totaal waren er in Groningen 650 van deze wierden. Bekende wierde-dorpen zijn Ezinge, Garnwerd en Niehove. De strijd tegen het water is ook terug te vinden in binnendijken, historische sluizen (ook wel Zijlen genoemd) en door de natuur gevormde sloten die direct het water op het wad loosden. Vandaar ook de vaak kronkelige vorm van binnenwegen welke langs een oude sloot werd gemaakt.
In de binnendijken werd een holle boomstam geplaatst met een klep. Kwam het zeewater op, dan werd de klep door de waterdruk gesloten. Bij eb kon het water binnendijks worden geloosd op het wad, simpel maar doeltreffend.
De Cisterciënzer kloosterlingen uit Aduard groeven in 1382 haaks op het Reitdiep het Aduarderkanaal voor de afwatering van het Middag- Humsterland t.b.v. het telen van gewassen. Aduarderzijl is wel de bekendste sluis. Deze maakte onderdeel uit van de schansen rond Groningen. Hier vond in 1593 een bloedige veldslag plaats tussen de Staatse troepen en Spanjaarden. Prins Maurits verjoeg er de Spanjaarden en in 1672 versloeg de bisschop van Munster, Bommen Berend hier op de vlucht, de Stadjers hebben er een vrije dag 28 augustus aan overgehouden.
Toen de dijken betrouwbaar bleken verloren de Wierden hun functie als woonplaats en voor de akkerbouw en gingen de boeren in het nieuwe land wonen. Sommige boeren bereikten door huwelijk of aankoop van land of erfenis een welstand die anderen volledig in de schaduw zette. Deze adellijke status was te herkennen aan de woonhuizen ook wel borgen genoemd.
Zowel het kerkje van Fransum als die van Niehove zijn in de dertiende eeuw gebouwd met baksteen en was een bewijs van grote welvaart. Het was niet ongebruikelijk belasting met bakstenen te betalen. Een ander teken van welvaart is te zien aan de gevel van het café in Niehove. Let op de verschillende soorten stenen, die hier werden gebruikt. In de negentiende eeuw wensten de herenboeren niet in de zelfde kamer te zitten als hun arbeiders en lieten er een verdieping bovenop bouwen.
In het wierde dorp Ezinge is tussen 1921 en 1934 de wierde gedeeltelijk afgegraven door archeoloog A.E. van Griffen. In totaal zijn de overblijfselen van 85 boerderijen en 60 kleinere gebouwen ontdekt. De eerste sporen dateren uit 500 voor Christus zie hiervoor ook het Wierdemuseum in Ezinge.
Het erfgoed in deze regio bestaat o.a. uit de Borg Piloersma, het klerkenhuis Allersmaborg, het kostuummuseum in Noordhorn, het museum St. Bernardus over de Cisterciënzer monniken in Aduard waarvan de overblijfselen van het klooster (de ziekenboeg) nog in gebruik is als N. H. kerk.

Bron: FLAL, geciteerd op website: http://www.wandelfotos.nl/Provincies/Groningen/Pages/MiddagHumsterland.html