Na afgraving van de venen bleven de zogenaamde dalgronden over, die in Groningen en Drenthe zeer geschikt bleken voor de landbouw. Dalgrond ontstond door het zand onder het pas afgegraven veen te vermengen met de bewaarde bovenste laag van het hoogveen (bonkaarde).

 Bemesting maakte deze grond beter vruchtbaar. Er werden en worden diverse landbouwgewassen geteeld, zoals bieten, aardappelen, rogge, haver, tarwe, gerst en maïs. Deze gewassen worden ook op de hoger gelegen zandgronden verbouwd. Zoals in een landbouwgebied gebruikelijk ziet u overal boerderijen. Echte voorbeelden van landbouwindustrie zijn suiker-, aardappelzetmeel-, en de (vroegere) strokartonfabrieken. Bij de laatste kan het woord ‘stro’ weggelaten worden, omdat men in plaats van stro nu praktisch alleen nog oud papier tot karton en nieuw papier verwerkt. De suikerbieten gaan naar de suikerfabrieken in en bij Groningen. Ongeveer 160 jaren geleden startte de grondlegger van de aardappelzetmeel-industrie in de Veenkoloniën, W.A. Scholten, met de fabrieksmatige verwerking van aardappelen in de Gelderse plaats Warnsveld. Vanaf 1842 produceerde hij aardappelzetmeel en stroop in zijn fabriek ‘Eureka’ in Foxhol met een paard in de rosmolen. Met één paard werden 40 tot 50 mud aardappelen per dag verwerkt. Hij moest al gauw een ploegendienst voor zijn paarden instellen. Twaalf paarden werkten tegelijk en 28 stonden op stal hun beurt af te wachten! Al gauw werden de paarden echter vervangen door stoommachines. In 1872 bezat hij negen fabrieken. Ongeveer 200 aardappel- en turfschepen zorgden voor de aan- en afvoer. Vanaf 1839 hebben er meer dan 50 aardappelzetmeel-fabrieken bestaan. De meeste zijn inmiddels gesloten.

Wat de productie van aardappelzetmeel en uit aardappelzetmeel vervaardigde producten (derivaten) betreft zijn er momenteel in het noorden nog vier fabrieken in bedrijf: Foxhol (diervoedingsmiddelenfabriek), Ter Apel-kanaal, Gasselternijveen (zetmeelproductie) en Veendam (derivatenproductie en hoofdkantoor). Sinds 1971 allen gefuseerd in ‘Coöperatieve Verkoop- en Productievereniging van Aardappelmeel en Derivaten’ AVEBE (AVB staat van oudsher voor Aardappelmeel Verkoop Bureau). De Aardappelzetmeelfabriek Oostermoer (waar u straks langs komt), opgericht in 1903, werd in 1977 voor meer dan 100 miljoen gulden omgebouwd tot een moderne fabriek. Tijdens de zogenaamde ‘campagne’, die ruwweg ongeveer 30 weken duurt van midden augustus tot midden maart, worden hier maar liefst 850.000 ton aardappelen vermalen, wat aan productie 190.000 ton aardappelzetmeel, 110.000 ton vezels en 12.500 ton eiwitten oplevert. Vezels en eiwitten worden gebruikt als diervoeder. Aardappelzetmeel wordt onder meer gebruikt in levensmiddelen-, papier-, lijm- en textielindustrie.

Bijna 150 jaren lang waren er aanhoudend problemen rond het door de fabrieken rechtstreeks op de kanalen geloosde afvalwater, met daarin het eiwit en andere reststoffen. Als gevolg van het rottingsproces verdween alle zuurstof uit het water. Vissen stierven, kwalijk ruikende stoffen kwamen vrij en kozijnen die met loodwit wit geverfd waren, konden in één nacht zwart worden. Hoewel men beweerde dat het niet schadelijk was voor de gezondheid van de mens, werd geprobeerd de meest nadelige gevolgen te verminderen door het aanleggen van grote vloeivelden, waarin het afvalwater moest bezinken. De stank bleef echter. Er kwam grote verbetering in deze situatie, toen men er in slaagde het eiwit uit het afvalwater te halen. De schuimende en stinkende kanalen behoren nu gelukkig tot het verleden.

Behalve door een ‘landbouwgebied’ komt u met deze fietsroute ook door het ‘weidelandschap’ in het stroomdal (dus laaggelegen) van de Hunze, hoewel ook daar door een verbeterde afwatering landbouw wordt beoefend. Verder rijdt u over de Hondsrug, een heuvelrug, die zich uitstrekt van Emmen naar Groningen en die al duizenden jaren bewoond wordt. Vandaar ook dat men op deze hogere gronden veel Hunebedden uit de prehistorie vindt. U zult tijdens de rit een aantal van deze zien. Meer dan 5000 jaren geleden kwam het ‘Trechterbeker volk’ Drenthe binnen. In de nabijheid van hun nederzettingen werden begraafplaatsen gebouwd, die men in de 17e eeuw ‘Hunnenbedden’ ging noemen. Over de geschiedenis ervan kunt u veel te weten komen op de informatieborden bij de Hunebedden en zeker op de tentoonstelling in het Hunebedcentrum naast het grootste Hunebed bij Borger. Er zijn nu nog 52 Hunebedden in Drenthe en 1 in Groningen.

Deze route is gemaakt en ons ter publicatie aangeboden door het Best Western Hotel-Restaurant Stadskanaal 4*. Hartelijk dank! Voor 2007 hebben ze een speciaal Natuurfietsarrangement!

Tip: Indien u op de bruin-onderstreepte woorden op deze pagina klikt krijgt u de desbetreffende website met meer informatie of het e-mailadres.

Start

Europabrug bij het beeld De Krinkiespijer in
Stadskanaal

Routebeschrijving:

1. Startplaats: op Europabrug bij de Krinkiespijer, met rug naar winkelcentrum, straat voor u rechtdoor in fietsen (Stationslaan).

Tip: Links het Ubbo Emmius College, een scholengemeenschap voor Christelijk voortgezet onderwijs, elders in Stadskanaalen daarbuiten zijn meer afdelingen.

2. einde straat rechts (Burg. van Sevenhovenstraat).

3. einde straat links, over spoorbaan.

Tip: Dit is de Museumspoorlijn van de S.T.A.R. Vanaf 1995 is het mogelijk te reizen op het spoorwegtraject Veendam-Stadskanaal-Musselkanaal. De locomotief dateert van 1937, de personenrijtuigen zijn van 1917.

4. in bocht rechtdoor, fietspad langs weg op en dit ruim 4 km volgen tot verkeersweg.

Tip: Vroeger lag op de plaats van dit pad de Drouwenermond, een zijkanaal van het Stadskanaal voor de afwatering en voor vervoer per schip van eerst turf en later diverse landbouwproducten.

5. rechtdoor verkeersweg oversteken, richting Drouwen (fietspad rechts van de weg).

Tip: Deze verkeersweg is de zogenaamde Mondenweg en loopt van Gasselternijveenschemond langs Drouwenermond, Buinermond, Exloërmond, Valtermond en Weerdingermond naar Emmen.

6. direct na kerkhof op viersprong rechts, meteen eerste weg (fietspad) links, einde pad rechts.

Tip: U fietst nu door Drouwenerveen.

7. op twee driesprongen rechtdoor, dan volgende driesprong in bocht links.

Tip: U komt over de Hunze of Oostermoerse Vaart. Dit riviertje ontsprong oorspronkelijk in het hoogveen (moer= veen) en stroomde al breder wordend via de stad Groningen naar de Waddenzee. Waar de diepte het toeliet was ook scheepvaart mogelijk. Dit riviertje is gekanaliseerd en onbevaarbaar geworden door de erin en erover aangebrachte stuwen en lage bruggen. Het dient nu voor afwatering en o.a. als viswater. Delen van de Hunze worden nu weer in de oorspronkelijke staat hersteld, waardoor verloren gegaan natuurgebied weer terugkeert.

8. volgende driesprong rechtdoor.

9. op driesprong einde weg rechts, dan bij driesprong in bocht weg volgen.

Tip: U komt nu in het bosrijke gebied van de Hondsrug. Men neemt aan dat de heuvelrug al bestond, voordat landijs in de voorlaatste ijstijd Drenthe bedekte. Het is dan ook geen stuwwal. De westelijke helling loopt langzaam af naar de Drentse Aa, de oostelijke wat steiler naar de Hunze. De Hondsrug vormde de westelijke grens van het uitgestrekte, maar nu afgegraven Bourtanger Moor of Oostermoer (veengebied).

10. bij ANWB-paddestoel 24855 rechtdoor richting Gieten, dan bij ANWB-paddestoel 24853 links richting Gasselte (fietspad langs weg).

Verkorting route: U kunt de route hier verkorten door bij ANWB-paddestoel 24853 rechtsaf te gaan richting Stadskanaal (fietspad langs de weg) en vervolgens verder te gaan met punt 31. U ziet dan geen Hunebedden!!

11. direct bij ANWB-paddestoel 24852 rechtdoor richting Gasselte. Fietspad op driesprongen blijven volgen tot driesprong bij ANWB-richtingaanwijzer 5684, daar links (de Brinken) Gasselte in.

12. route door Gasselte:

 * Bij VVV-kantoor aan linkerzijde rechtdoor (Dorpsstraat)

Tip: U komt langs Hotel-Restaurant-Café “d‘ Olde Hof”

* Dorpsstraat rechtdoor blijven volgen tot ANWB-richtingaanwijzer 5683/1 op de driesprong. Hier links, richting Drouwen.

Tip: Hier dichtbij staat de Nederlands Hervormde Kerk, uit de tweede helft van de 13e eeuw met een toren uit 1782. Bij de Pastorieboerderij aan het Lutkenend staan drie beelden in de tuin. Volgens overlevering door turfschippers uit Gasselternijveen als geschenk in de tuin van de Schulte van Gasselte, Albert Alingh (1729-1810), geplaatst als dank voor wat hij voor de turfschippers had gedaan. Links van de weg een beeld van ‘Wemeltje Kruit’ en rechts de pannenkoekenboerderij “ ’t Maotie”.

* Op viersprong bij ANWB-paddestoel 20998 rechtdoor richting Drouwen, fietspad aan linkerkant.

Tip: U komt langs Konditorei-Antiekgalerie “Tussen de Berken”, met daarnaast camping “De Berken”. Even verder ziet u het welbekende recreatiecentrum “Het Drouwenerzand”, met café-restaurant, attractiepark, kegelcenrum, bungalowpark en een natuurmuseum, waarin u op een plezierige wijze kennis kunt maken met het heden en verleden van de natuur. Dit centrum dankt de naam aan het fraaie, bosrijke gebied met veel natuurschoon. Het “zand” van tegenwoordig is een restant van een grotere zandverstuiving, dat door bebossing in begin van 20e eeuw is verkleind om de landbouwgronden tegen stuivend zand te beschermen.

13. op driesprong rechtdoor en dan bij ANWB-paddestoel 20935 rechts weg oversteken richting Grolloo (Steenhopenweg).

Tip: Vlak voor verkeersweg aan de linkerkant twee Hunebedden met informatieborden.

14. terugrijden naar ANWB-paddestoel 20935, links richting Gasselte, dan eerste weg rechts (Markeweg).

15. route door Drouwen:

* einde weg rechts.

* op twee driesprongen bij elkaar rechts aanhouden.

Tip: Aan de rechterkant expositieboerderij “Versteend Leven” met permanente expositie van fossielen, mineralen, sieraden en koralen.

* op driesprong rechtdoor, op volgende twee driesprongen bij elkaar rechts aanhouden, dan tweede straat scherp links (Schoolstraat).

Tip: U ziet oude, deels gemoderniseerde boerderijen.

* op driesprong rechts, einde weg rechts.

* bij ANWB-paddestoel 24894 rechts richting Borger (Kerkweg).

16. bij ANWB-paddestoel 24891 fietspad links richting Hunebedden.

Tip: U ziet vijf (restanten van) Hunebedden, de grootste is enkele jaren geleden door een groep ‘Sjamanen’ als speciaal monument ingewijd naar aanleiding van een boodschap, die één van hen van de goden zou hebben gekregen. Sjamanisme= geloof waarbij men in staat is in contact te treden met geesten, komt voor in o.a. Afrika, Oceanië, Indonesië en bij Eskimo’s en Lappen.

17. fietspad gaat met S-bocht bos in, wordt later weg.

18. einde weg bij ANWB-paddenstoel 24890 scherp rechts richting Borger.

Tip: U bent in Bronneger, een aardig Drents dorpje

19. op driesprong rechtdoor.

20. op viersprong bij ANWB-paddestoel 24893 links richting Hunebedden Informatiecentrum.

Tip: Deze weg links voor het grootste Hunebed in Nederland. In het Informatiecentrum ziet u een interessante tentoonstelling over de Hunebedden, urnenvelden, grafheuvels, ijzertijdakkers en prehistorische wegen. Na een bezoek gaat u op de straatweg links.

21. op driesprong links aanhouden, eerste weg rechts, fietspad langs kanaal volgen.

22. einde pad links brug over (fietspad langs weg).

Tip: Gaat u hier rechts dan komt u in het centrum van Borger.

23. bij ANWB-richtingaanwijzer 18044 rechtdoor over fietspad, richting Buinen, en na ongeveer 100 meter rechts (weg oversteken)

Tip: U fietst nu een laan op naar twee Hunebedden.

24. terug over de laan (oversteken) en links. Terug naar ANWB-richtingaanwijzer 18044, dan rechts fietspad op, richting Bronneger.

Tip: Steekt u hier naar links de weg over, dan komt u bij het Subtropisch Zwembad Hunzedal en het gelijknamig bungalowpark en camping.

25. bij ANWB-paddestoel 24888 en ANWB-paddestoel 24889 rechtdoor, richting Bronneger.

26. einde fietspad bij ANWB-paddestoel 24885 rechtdoor, richting Bronneger en bij ANWB-paddestoel 24884 links, brug over.

Tip: U komt nu weer in Bronneger.

27. op driesprong rechts.

28. op viersprong bij ANWB-paddestoel 24883 rechtdoor, richting Gasselte (Gasselterstraat).

29. weg rechtdoor blijven volgen, dus op viersprong bij ANWB-paddestoel 24862 en volgende driesprongen rechtdoor.

30. pas einde weg bij ANWB-paddestoel 24853 rechts, fietspad langs weg, richting Stadskanaal.

 Opgelet! Vanaf hier kunt u verder met de afgekorte route!!

31. dit fietspad volgen.

Tip: U komt langs het Hunzepark met openluchtbad, camping, kano- en vismogelijkheden en de Stellingkorenmolen “de Juffer” (1968), gelegen aan de Hunze. Deze korenmolen stond oorspronkelijk vanaf 1840 aan de hoofdstraat in Gasselternijveen en is hier herbouwd als fraai hoogteaccent in een vlakke omgeving. De molen is nu eigenlijk te smal, omdat bij de herbouw de binnenmaten als buitenmaten zijn gebruikt.

32. einde fietspad in Gasselternijveen op weg rechtdoor.

33. op kruising bij ANWB-richtingaanwijzer 2430 rechtdoor, richting Stadskanaal.

Tip: Gaat u hier een klein eindje links de Hoofdstraat in dan vindt u op nr. 48 een monumentaal pand (gebouwd in 1905), het Scheepvaartmuseum. U zou het niet denken, maar vanuit dit dorp bevoer men vroeger de wereldzeeën! Het dorp Gasselternijveen werd in 1663 gesticht. Na de vervening kwam er een einde aan de turfvaart. Een kanaal (1839) bracht de verbinding tot stand met kanalen in Groningen. Tot 1939 konden Nijveense schippers met grotere schepen de thuishaven bereiken. Toen men coasters in gebruik nam, kwam hieraan een einde. Het kanaal is later gedempt. Het museum geeft door middel van een permanente tentoonstelling van scheepsmodellen, foto’s en oude geschriften een beeld van de scheepvaart in de zeevaarttraditie van Gasselternijveen.

Tip: U ziet verder op de route links de Nederlands Hervormde Kerk, nu een ‘Samen-op-weg’ kerk.

34. even verder secundaire weg nemen (let op paaltjes). De Havenkade wordt Baptistenkade.

Tip: In 1845 liet de plaatselijke hervormde predikant (uit zijn ambt ontzet) zich met een aantal volgelingen door onderdompeling in het kanaal herdopen en zo ontstond in Gasselternijveen de eerste Baptistengemeente in Nederland, vandaar de straatnaam.

35. de weg wordt fietspad, steeds rechtdoor, door tunneltje, langs aardappelzetmeelfabriek ‘Oostermoer’ (zie inleiding), verkeersweg oversteken, fietspad op naar rechts langs weg.

36. eerste weg links.

Tip: Ter oriëntatie: recht voor u in de verte de hoge PTT-mast.

37. op twee driesprongen rechtdoor.

Tip: U komt langs een stuw in het kanaaltje. Het water moet steeds op peil worden gehouden, anders zou de hoger liggende grond gaan uitdrogen. Water stroomt immers altijd naar het laagste punt.

38. op volgende twee driesprongen rechtdoor.

39. op volgende driesprong rechts (Spoorstraat).

Tip: Gaat u op deze driesprong rechtdoor dan komt u op een pad dat leidt naar het Station van de S.T.A.R. De naam van de straat heeft te maken met het feit dat u een spoorlijn kruist.

40. einde weg over dam in kanaal en links.

Tip: Rechts staat een grote villa, eens de fraaie woning van een houthandelaar en scheepsbouwer.

41. vóór brug rechts en u rijdt langs het Stadskanaal terug naar de plek waar u startte, de Europabrug met de Krinkiespijer.



(Bronnen voor de gebruikte achtergrondinformatie: M. Jager; W.H. vd Ploeg; H. vd Veen; J.W. Hiskes; C.J. v Houten; M. Dendermonde; mondelinge informatie deskundigen).